از فلسفه و کلام تا حدیث و تمدن؛ نگاهی به سه دهه پژوهشهای رضوی در دانشگاه قم
بررسی پایاننامهها و رسالههای مرتبط با امام رضا(ع) در دانشگاه قم نشان میدهد که اندیشههای کلامی، مبانی اعتقادی و میراث روایی آن حضرت، محور اصلی بخش قابلتوجهی از مطالعات دانشگاهی در این حوزه بوده است.
بررسی کتابشناختی 15 عنوان پایاننامه و رساله ثبتشده در فهرست مورد مطالعه، از استمرار مطالعات رضوی در دانشگاه قم طی سالهای ۱۳۷۱ تا به امروز حکایت دارد. این آثار در مقاطع کارشناسی ارشد و دکتری و عمدتاً در دانشکده الهیات و معارف اسلامی شکل گرفتهاند.
از نظر موضوعی، پژوهشهای مرتبط با فلسفه و کلام اسلامی و شیعهشناسی کلامی بیشترین سهم را به خود اختصاص دادهاند. موضوعاتی همچون آموزههای توحیدی امام رضا(ع)، جایگاه ولایت و امامت، مبانی معاد، نهضت کلامی عصر امام و بررسی اندیشههای کلامی در کتابعیون اخبار الرضا، از جمله محورهای مورد توجه پژوهشگران بودهاند.
در کنار این حوزه، مطالعات علوم قرآن و حدیث نیز جایگاه قابلتوجهی دارد. بررسی روشهای تفسیری امام، فضای صدور روایات و تحلیل سندی و محتوایی روایات تفسیری ـ اخلاقی، بیانگر توجه پژوهشگران به میراث روایی و روش فهم آموزههای رضوی است. همچنین، پژوهشهایی در زمینه احکام فقهی مستفاد از حدیث جوامع الشرایع و نقش امام رضا(ع) در پیشرفت تمدن اسلامی، ابعاد دیگری از این مطالعات را نشان میدهد.
از نظر زمانی، سال ۱۳۹۴ با سه عنوان، بیشترین تعداد آثار را در فهرست حاضر دارد. دو اثر نیز در سالهای ۱۴۰۱ و ۱۴۰۲ ثبت شدهاند که موضوعاتی چون پیامدهای کلامی هجرت امام، دیدگاههای ایشان درباره معاد و تحلیل روایات تفسیری ـ اخلاقی را دنبال میکنند.
بررسی استادان راهنما نیز نشان میدهد که محمدهادی معرفت 3 اثر، علیالله بداشتی و محسن ایزدی، هرکدام در دو اثر از این مجموعه نقش استاد راهنما را داشتهاند. این دادهها، زمینهای برای مطالعه دقیقتر مسیرهای علمی و محورهای پژوهشی شکلگرفته در مطالعات رضوی دانشگاه قم فراهم میکند.
در مجموع، این مجموعه نشاندهنده ظرفیت علمی دانشگاه قم در مطالعه اندیشه و میراث امام رضا(ع) است؛ ظرفیتی که میتواند با گسترش رویکردهای میانرشتهای، تکمیل نمایه جامع آثار و شناسایی موضوعات کمتر بررسیشده، به توسعه پژوهشهای رضوی و معرفی دقیقتر دستاوردهای علمی دانشگاه کمک کند.
اطلاعات پایان نامه های دفاع شده به تفکیک دانشکده
|
گروه آموزشی |
تعداد |
درصد |
|
فلسفه و کلام اسلامی |
۵ |
۳۳.۳٪ |
|
علوم قرآن و حدیث |
۴ |
۲۶.۷٪ |
|
الهیات و معارف اسلامی |
۳ |
۲۰٪ |
|
شیعهشناسی |
۲ |
۱۳.۳٪ |
|
فقه و مبانی حقوق اسلامی |
۱ |
۶.۷٪ |

نظر دهید